Βιβλίο... Μία λέξη, χίλιες σκέψεις!!! Τι πιο σημαντικό από τον εορτασμό της πηγής της γνώσης, της κουλτούρας και της έκφρασης-επικοινωνίας! Η ημερομηνία της 23ης Απριλίου επελέγη για πρώτη φορά το μακρινό 1925 από βιβλιοπώλες της Καταλονίας επειδή συνέπιπτε με την ημερομηνία θανάτου του Θερβάντες. Το 1995, η Unesco καθιέρωσε την 23η Απριλίου ως ημερομηνία εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Βιβλίου, επειδή συμπίπτει με τον θάνατο και ενός άλλου κλασικού των διεθνών γραμμάτων, του Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Ο Σαίξπηρ και ο Θερβάντες πέθαναν στις 23 Απριλίου του 1616 και το γεγονός αυτό προσδίδει ιδιαίτερη συμβολική βαρύτητα στην Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου, που καλεί τους νέους να ανακαλύψουν την απόλαυση της ανάγνωσης, συνειδητοποιώντας το μέγεθος της συμβολής της στην κοινωνική και την πολιτιστική ανάπτυξη της ανθρωπότητας.

Με κεντρικό μήνυμα «διαβάζω & αλλάζω», ξεκινώντας από την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου (2 Απριλίου) και με κορύφωση την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου, οργανώνονται εκδηλώσεις όλο τον Απρίλιο για το βιβλίο και την προώθηση της ανάγνωσης, με σκοπό όχι μόνο να δημιουργηθούν νέοι, αλλά και να κινητοποιηθούν οι παλιοί αναγνώστες, και όλοι μαζί να οδηγηθούν στα βιβλιοπωλεία και στις βιβλιοθήκες όπου ζει και αναπνέει το βιβλίο.

Η Ημέρα Βιβλίου 2017 βρίσκεται υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού, το οποίο οργανώνει σειρά δράσεων σε όλη την επικράτεια, του υπουργείου Παιδείας, του Δήμου Αθηναίων, του Δήμου Θεσσαλονίκης, της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής για την UNESCO και της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος.

Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού στήνει μια γιορτή αφιερωμένη στην λογοτεχνία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Κρήτη, Βόλο Βέροια, Κοζάνη, Αγρίνιο, Ιωάννινα και Ρόδο.

Δίνεται έτσι η δυνατότητα σε μικρούς και μεγάλους να έχουν πρόσβαση στον κόσμο του βιβλίου με εκδηλώσεις που λαμβάνουν χώρα από το πρωί μέχρι το βράδυ.

Την Κυριακή 23 Απριλίου, τη σκυτάλη παίρνει ο δήμος Αθηναίων, που γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου, έναν χρόνο πριν γίνει η Αθήνα Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου για το 2018. Στίχοι από τη «Γυναίκα της Ζάκυθος» του Διονυσίου Σολωμού και από την «Έρημη Χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ, με τη φωνή της Αλεξάνδρας Σακελλαροπούλου και του Χρήστου Λούλη αντιστοίχως, θα ακούγονται από τους ραδιοφωνικούς σταθμούς της Αθήνας, ενώ στίχοι από την «Κίχλη» του Γιώργου Σεφέρη θα εμφανίζονται στις 22 και 23 Απριλίου σε πίνακες και οθόνες της Αττικό Μετρό, του Διεθνούς Αερολιμένα Ελευθέριος Βενιζέλος και του λιμανιού του Πειραιά.

 

pagkosmia imera vivliou 2017 drwmena kai ekdilwseis photo2


ΑΘΗΝΑ

Την Κυριακή 23 Απριλίου, στις 6 το απόγευμα, στην εκπομπή «Δημόσια και Ιδιωτικά» του ραδιοφωνικού σταθμού «Αθήνα 9.84», ο Γιάννης Τροχόπουλος, ο επικεφαλής της διοργάνωσης Αθήνα - Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου 2018, θα μιλήσει για τον σχεδιασμό, τις προκλήσεις και τις προσδοκίες που δημιουργεί η μεγάλη διεθνής διοργάνωση.

Στο Επιγραφικό Μουσείο της Αθήνας θα πραγματοποιηθούν ξεναγήσεις και συζητήσεις με αναγνωρισμένους συγγραφείς της νέας γενιάς, ενώ το απόγευμα της Κυριακής στη Βιβλιοθήκη του Αδριανού, τη Ρωμαϊκή Αγορά, το Εθνικό Θέατρο και το Θέατρο Τέχνης θα παρουσιάσουν μελοποιημένα ποιήματα Ελλήνων ποιητών, που θα διαβαστούν από ηθοποιούς και από συγγραφείς.

Η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών ανοίγει τις πύλες της με εικαστικά εργαστήρια για παιδιά και αναγνώσεις παιδικών βιβλίων Ελλήνων συγγραφέων. Οι γονείς μπορούν να επισκεφθούν την έκθεση της Documenta 14. Παράλληλα, ο Φάρος των Τυφλών της Ελλάδος θα ξεναγήσει τους επισκέπτες του στη Βιβλιοθήκη Braille και στο Μουσείο Αφής που στεγάζονται στις εγκαταστάσεις του, ενώ θα ακουστούν αποσπάσματα βιβλίων από τυφλούς και βλέποντες αναγνώστες.

Το βράδυ της ημέρας αυτής, που είναι αφιερωμένη στο Βιβλίο, η Ταινιοθήκη κάνει ένα αφιέρωμα με ταινίες άμεσα συσχετισμένες με αυτό όπως η αποκατεστημένη ταινία «Δάφνις και Χλόη» με μουσική των Πλατύραχου, Λογιάδη, «Το Χάππυ Νταίη» του Παντελή Βούλγαρη, «Το μόνο της ζωής μου ταξίδιον» του Λάκη Παπαστάθη, «Ζ» του Κώστα Γαβρά.

Όσο για τον Μη Κυβερνητικό Οργανισμό «Διαβάζω για τους άλλους», με την ενεργή συμμετοχή πολλών εθελοντών, η ανάγνωση βιβλίων φτάνει σε ανθρώπους ηλικιωμένους, παιδιών σε ορφανοτροφεία και σε ομάδες ανθρώπων που αδυνατούν να έχουν πρόσβαση στην ανάγνωση κειμένων.


ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΕΛΛΑΔΑ

Μεγάλες δράσεις όμως οργανώνονται και στην υπόλοιπη Ελλάδα μέσα από τα ΔΗΠΕΘΕ και τις βιβλιοθήκες.

Το ΚΘΒΕ θα παρουσιάσει, στον αίθριο χώρο έξω από το Βασιλικό Θέατρο τους «'Αθλιους» και το κουκλοθέατρο «Το δώρο».

Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Αγρινίου διοργανώνει μια περιπατητική δράση με σημεία- σταθμούς όπου οι ηθοποιοί θα διαβάζουν βιβλία με αφετηρία τη Δημοτική Βιβλιοθήκη και τερματισμό το Δημοτικό Θέατρο.

Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βέροιας σε συνεργασία με τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας θα πραγματοποιήσει ανοιχτά προς το κοινό θεατρικά δρώμενα στο κέντρο της πόλης την Κυριακή 23 Απριλίου, με αποκορύφωμα τη συγκέντρωση στην κεντρική πλατεία Ελιάς. Στις δράσεις θα συμμετέχουν ενήλικες και παιδιά με το σύνθημα ΑΥΤΟΣΧΕδιαβάΖΩ.

Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Βόλου με μια επιλεγμένη ομάδα καλλιτεχνών θα επισκεφθεί το ορφανοτροφείο και το κέντρο φροντίδας ατόμων με ειδικές ανάγκες της πόλης την Κυριακή 23 Απριλίου και την Τετάρτη 26 Απριλίου θα πραγματοποιήσει μια πειραματική performance ανοιχτού χώρου.

Το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ιωαννίνων θα πραγματοποιήσει στο Αρχοντικό Πυρσινέλλα την Κυριακή 23 Απριλίου έκθεση θεατρικού βιβλίου και παράλληλα στον ίδιο χώρο θα γίνεται ανάγνωση από ηθοποιούς βιβλίων Γιαννιωτών συγγραφέων.

Τέλος, στο Ηράκλειο Κρήτης η Δημοτική Βιβλιοθήκη Μαλεβιζίου Κρήτης, τη Δευτέρα 24 Απριλίου 2017, θα οργανώσει αναγνώσεις σε ΚΑΠΗ του Δήμου ενώ το Διεθνές Κέντρο Συγγραφέων και Μεταφραστών Ρόδου διοργανώνει Λογοτεχνικό Αναλόγιο στις εγκαταστάσεις της. Σε συνεργασία με τοπικούς φορείς (μουσικούς, θεατρικές ομάδες, λέσχες ανάγνωσης και γραφής, λογοτέχνες) θα αναγνωστούν επιλεγμένα αποσπάσματα από τη δωδεκανησιακή, την ελληνική και την παγκόσμια πεζογραφία.

 

pagkosmia imera vivliou 2017 drwmena kai ekdilwseis photo3

 

Και τέλος μην ξεχνάμε πως μια πόλη της Ελλάδας μας, η Αθήνα, θα είναι η Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου για το 2018!

«Αθήνα – Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου 2018»

Την Κυριακή, έναν χρόνο πριν η Αθήνα φιλοξενήσει για ένα ολόκληρο έτος – με τη συμβολή των πολιτιστικών φορέων της πρωτεύουσας – την παγκόσμια παραγωγή του βιβλίου, με την παρουσία συγγραφέων, εκδοτών, βιβλιοθηκονόμων, αλλά και καλλιτεχνών, αρχιτεκτόνων, κομιξάδων και μουσικών, ο δήμος Αθηναίων τιμά την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου με μία σειρά δράσεων.

Στίχοι από τη «Γυναίκα της Ζάκυθος», του Διονυσίου Σολωμού και από την «Έρημη Χώρα» του Τ.Σ. Έλιοτ, με τη φωνή της Αλεξάνδρας Σακελλαροπούλου και του Χρήστου Λούλη αντιστοίχως, θα ακούγονται από τους ραδιοφωνικούς σταθμούς της Αθήνας, ενώ στίχοι από την «Κίχλη» του Γιώργου Σεφέρη θα εμφανίζονται στις 22 και 23 Απριλίου σε πίνακες και οθόνες της «Αττικό Μετρό», του Διεθνούς Αερολιμένα Ελευθέριος Βενιζέλος και του λιμανιού του Πειραιά.

Οι διοργανωτές των εκδηλώσεων φιλοδοξούν αυτός ο εορτασμός να καθιερωθεί και να αποτελέσει εφαλτήριο για νέες ενέργειες και ευκαιρίες ανάδειξης της ανάγνωσης, να λειτουργήσει ως ένα μοναδικό όχημα μάθησης, ψυχαγωγίας και προσωπικής προόδου, μέσα από το οποίο θα προωθηθεί η τόσο αναγκαία υπόθεση της παιδείας και του πολιτισμού, που, στις μέρες μας, παραμελούνται όσο ποτέ άλλοτε.

 

Από την Νιόβη Τσοχαταρίδου

 

Προσθέστε το σχόλιό σας

 

Έχω διαβάσει πως "O μικρός πρίγκιπας" είναι το βιβλίο με τις περισσότερες μεταφράσεις στον δυτικό κόσμο μετά τη Bίβλο. Δεν γνωρίζω αν αυτό είναι αλήθεια, ξέρω όμως πως το έχουν διαβάσει εκατομμύρια νέοι και μη αναγνώστες και πως πραγματικά το αξίζει, για τη λογοτεχνική και ηθοπλαστική του δύναμη. Είναι ένα μυθιστόρημα για μικρά και μεγάλα παιδιά, για ανθρώπους που έχουν φυλάξει σαν επτασφράγιστο μυστικό μέσα στην καρδιά τους την παιδική αθωότητα, όσο δύσκολο ή ακατόρθωτο κι αν είναι αυτό στη σημερινή εποχή και όχι μόνο. Ο ήρωας του κάθε άλλο παρά μικρός είναι όπως επίσης και οι ανησυχίες, οι προβληματισμοί, οι πεποιθήσεις και οι απαντήσεις σε σοβαρά ζητήματα που δίνει στο συγγραφέα. Μέσα από αυτό το βιβλίο ο Σεντ- Εξιπερί προσπαθεί να μας πει πόσο ακατανόητος και πολλές φορές ανόητος φαίνεται στα παιδιά ο κόσμος των μεγάλων και μας διαβεβαιώνει για το πόσα πολλά πράγματα μπορούμε εμείς οι ενήλικες να μάθουμε από τα παιδιά ή ίσως καλύτερα να ξαναθυμηθούμε, αφού όλοι υπήρξαμε παιδιά και όλοι ήμασταν κάτοχοι αυτών των μεγάλων μυστικών αλλά στην πορεία, οι συνθήκες και οι δυσκολίες της ζωής μας ανάγκασαν να τα ξεχάσουμε.


Ο μικρός πρίγκιπας, σύμφωνα με την ιστορία του βιβλίου, ήταν ένα μικρό παιδί που ζούσε μόνο του σε ένα δικό του μακρινό πλανήτη, τον οποίο τακτοποιούσε με πολλή επιμέλεια κάθε μέρα. Σε αυτόν τον μικρό προσωπικό του πλανήτη λοιπόν, που δεν ήταν πολύ μεγαλύτερος από ένα σπίτι, έπρεπε να ξεριζώνει συνέχεια τα δέντρα μπαομπάμπ γιατί αν μεγάλωναν πολύ, υπήρχε περίπτωση να τον καταστρέψουν. Του άρεσε πολύ να κάθεται ήσυχα και να παρακολουθεί το μοναδικό λουλούδι του πλανήτη του όπως επίσης και τα ηλιοβασιλέματα. Μια μέρα όμως αποφάσισε πως ο πλανήτης του παραήταν μικρός και πως ήθελε να μάθει τι υπήρχε και στους άλλους πλανήτες και σε όλα αυτά τα υπέροχα άστρα που έβλεπε από τον δικό του. Με όχημα λοιπόν ένα κοπάδι αποδημητικά πουλιά και αφού προηγουμένως είχε περιποιηθεί καλά τον αγαπημένο του πλανήτη και το μικρό του λουλούδι για τελευταία φορά, ταξιδεύει σε άλλους πλανήτες και γνωρίζεται με πολύ παράξενους ανθρώπους. Κάποτε κάνει στάση και στο δικό μας πλανήτη και συναντάει το συγγραφέα ο οποίος έχει κάνει αναγκαστική προσγείωση με το αεροπλάνο του στην έρημο Σαχάρα. Εκεί θα μάθει από το μικρό πρίγκιπα ένα σωρό σοφά διδάγματα και θα θυμηθεί πως είναι να ξαναβρίσκεις την χαμένη σου παιδική αθωότητα και πόσο πιο απλός και μαγευτικός φαίνεται ο κόσμος μέσα από τα μάτια ενός παιδιού.

o mikros prigkipas photo2


Τα βαθυστόχαστα μαθήματα που μας προσφέρει αυτό το βιβλίο είναι πολλά αλλά μπορούν να συνοψισθούν στο ρητό: αυτό που πραγματικά έχει αξία στον κόσμο, δηλαδή η ουσία, δεν γίνεται αντιληπτό με τις αισθήσεις αλλά με το μυαλό και την καρδιά. Πολλοί άνθρωποι υποστηρίζουν, κάτι με το οποίο συμφωνώ απόλυτα, πως το σύγγραμμα από το οποίο μπορείς να μάθεις τις μεγαλύτερες αλήθειες δεν είναι ούτε η φιλοσοφία ούτε η ποίηση ή οτιδήποτε άλλο αλλά το παραμύθι. Αυτό το πανέμορφο και γεμάτο τρυφερά συναισθήματα παραμύθι λοιπόν είναι γεμάτο από τέτοια απλά μαθήματα που ένας έξυπνος αναγνώστης θα τα αναγνωρίσει και θα τα αγαπήσει κατευθείαν, διδάγματα που προέρχονται από τον αγνό, άσπιλο κόσμο ενός παιδιού και τα οποία ο μικρός πρίγκιπας αντιπαραβάλλει με αυτά του ‘λογικού’ κόσμου των μεγάλων. Π.χ. ένα παιδί σαν το μικρό πρίγκιπα, τόσο απογοητευμένο από τους μεγάλους, πάντα έχει ένα αίσθημα απορίας όταν στις γνωριμίες τους, τους ακούει να ρωτάνε ο ένας στον άλλο πόσων χρονών είναι ή πόσα λεφτά βγάζουν και όχι κάτι πιο ουσιαστικό και ενδιαφέρον όπως τι παιχνίδια αγαπάει ή αν συλλέγει πεταλούδες.


Ένα άλλο απόφθεγμα που μεταδίδεται με όμορφο τρόπο από το βιβλίο είναι αυτό που σχετίζεται με την αγάπη. Ο μικρός πρίγκιπας είχε ένα τριαντάφυλλο στον πλανήτη του και νόμιζε πως αυτό ήταν το μοναδικό λουλούδι του κόσμου, μα όταν ήρθε στη γη είδε πως ήταν γεμάτη τριαντάφυλλα. Η αλεπού όμως που συνάντησε στο δρόμο του, του έδωσε να καταλάβει πως αυτό το λουλούδι που είναι τόσο κοινό στα μάτια των άλλων, γίνεται μοναδικό όταν αυτός ρίξει με αγάπη το βλέμμα του πάνω του. Πως αυτό το λουλούδι, που θα μπορούσε να ήταν οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο ή κάποιος άνθρωπος, γίνεται ξεχωριστό μόνο για ένα άτομο όταν το περιβάλλει με την αγάπη και τη στοργή του, έστω κι αν παραμένει κάτι συνηθισμένο στα μάτια όλων των άλλων, μεταμορφώνεται σε κάτι ανεπανάληπτο μόνο μέσα από τη ματιά του ερωτευμένου. Υπάρχουν πολλά ακόμη θεσπέσια διδάγματα σε αυτό τα εξαιρετικό βιβλίο όμως δεν θα τα αναφέρω γιατί έτσι θα μειώσω τη μαγεία που αποπνέει όταν το διαβάζεις απνευστί για πρώτη φορά. Καλό είναι λοιπόν όποιος έχει κρατήσει μέσα του λίγη από την παιδική αγνότητα να το αγοράσει, να το διαβάσει και να το κρατήσει σαν πολύτιμο θησαυρό στην βιβλιοθήκη του.

 

o mikros prigkipas photo3

 

Όσον αφορά το βιβλίο, θα τελειώσω με μια βαθυστόχαστη διαπίστωση που προέρχεται από το στόμα του μικρού πρίγκιπα: "είναι τόσο ανεξιχνίαστος ο κόσμος των δακρύων!" .

Όσον αφορά το συγγραφέα, με μια δική μου διατύπωση: είναι γνωστό πως κάποιες φορές η ειρωνεία της τύχης παίζει περίεργα παιχνίδια. Ο μικρός πρίγκιπας, που προφανώς είναι το alter ego του συγγραφέα, έβλεπε κάθε μέρα 44 ηλιοβασιλέματα από τον πλανήτη του. Ο Σεντ- Εξιπερί χάθηκε για πάντα σε μια αναγνωριστική πτήση με το αεροπλάνο του στις 31 Ιουλίου 1944, όταν ήταν 44 ετών!

 

Από τον Θωμά Χατζηθωμά

 

Προσθέστε το σχόλιό σας

Μια ιστορία αγάπης σαν αυτές στις οποίες μας έχει συνηθίσει ο Πάουλο Κοέλιο, με πόνο, αγωνία, δοκιμασία κι ευτυχισμένο τέλος, γιατί όπως πολύ σωστά μας λέει ο συγγραφέας "η πνευματική δοκιμασία είναι πρώτα απ’ όλα μια πρακτική δοκιμασία αγάπης". Η αγάπη αποδεικνύεται έμπρακτα και όχι θεωρητικά κάθε μέρα, είναι εξαντλητική, απαιτεί ενίοτε υπεράνθρωπη προσπάθεια και χάσιμο του εαυτού, μα σε ανταμείβει με το δυνατό συναίσθημα και τη γνώση της, γιατί κάθε ερωτική ιστορία κρύβει μέσα της όλα τα μυστικά του κόσμου. Ο Κοέλιο κατάφερε να μετατρέψει μια συγκεκριμένη, συνηθισμένη ιστορία αγάπης σε κάτι καθολικό, αρχετυπικό, που θα μπορούσε να αφορά τον καθένα μας, εμφυσώντας παράλληλα στους αναγνώστες του τις καθιερωμένες πλέον αξίες και πεποιθήσεις του. Μας παραδίδει απλά μαθήματα σκέψης και δράσης, για τα οποία έχει κατηγορηθεί λυσσαλέα χωρίς εγώ να μπορώ να αντιληφθώ την αιτία, τα οποία όμως μέσα στον φρενήρη ρυθμό της καθημερινότητας μας ξεχνάμε ή αμελούμε συνειδητά.


Η Πιλάρ είναι μια τριαντάχρονη γυναίκα απογοητευμένη από τη ζωή της, αποτυχημένη σχεδόν σε κάθε προσπάθεια της σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο, που συναντάει μετά από μια δεκαετία τον παιδικό της έρωτα. Αυτός έχει ωριμάσει πολύ από την τελευταία φορά που τον είδε και ετοιμάζεται να αφήσει τα εγκόσμια και να μπει σε ιερατική σχολή. Αυτή διστάζει να του εξομολογηθεί τον έρωτα της γιατί φοβάται πως θα πληγωθεί ενώ αυτός αρνείται να το κάνει γιατί θέλει να αφοσιωθεί στη θρησκεία. Μετά από ένα επώδυνο ταξίδι που θα κάνουν μαζί στα βουνά της Ισπανίας, πολύ περισσότερο όμως ένα εσωτερικό οδοιπορικό στις πεδιάδες του μυαλού και της καρδιάς τους, θα αναγνωρίσουν το απτό γεγονός πως δεν μπορούν να καταπολεμήσουν τα έντονα συναισθήματα μέσα τους και πως ο έρωτας, όπως έγραψε και ο αρχαίος Έλληνας τραγωδός, είναι ανίκητος στη μάχη.

 

stis oxthes tou potamou piedra photo2

 


Ο Κοέλιο όπως συνήθως, μας προσφέρει απλόχερα τις γνωστές του όμορφες και απλές συμβουλές και όχι συνταγές, για την επίτευξη της ευτυχίας, την επινόηση ενός αξιοθαύμαστου σκοπού και τρόπου ζωής και την ενδελέχεια, την πληρότητα μέσω της υλοποίησης του. Μας λέει ότι θαύματα γίνονται κάθε μέρα αρκεί να έχουμε όλες τις αισθήσεις μας σε εγρήγορση, ειδικά γι’ αυτό το λόγο και όντως θα τα αντιληφθούμε. Υπάρχουν στιγμές, κυριολεκτικά στιγμές, του ενός δευτερολέπτου, που μας δίνουν τη δυνατότητα να ανοίξουμε μια μυστηριώδη πόρτα που θα μας οδηγήσει σε ένα παράλληλο σύμπαν, πολύ διαφορετικό από τον κόσμο που συναντάμε στην καθημερινότητα μας. Χρέος μας είναι να συνειδητοποιήσουμε αυτές τις ακαριαίες στιγμές ακριβώς την ώρα που συμβαίνουν και να δράσουμε με τον κατάλληλο τρόπο ώστε να επιτύχουμε την εκπλήρωση οποιασδήποτε επιθυμίας, την οριστική τελεσφόρηση των προσπαθειών μας και εν τέλει να αλλάξουμε τη ζωή μας ριζικά. Μας τονίζει επίσης πως τώρα ξέρουμε την αλήθεια και πως δεν υπάρχει καμία δικαιολογία πλέον για να συνεχίσουμε να επαναλαμβάνουμε, προσπαθώντας να βαυκαλίσουμε τη συνείδηση μας, πως όλα είναι μάταια και πως τίποτα δεν αλλάζει στη ζωή.


Το κύριο δίδαγμα αυτού του βιβλίου που αφορά τη σχέση ενός ανθρώπου με το Θεό και κατ’ επέκταση με τους ανθρώπους και που παρεμπιπτόντως βρίσκεται διάχυτο και στο καζαντζακικό έργο είναι : δώσε ότι μπορείς στους άλλους και μην ζητάς τίποτα για ανταμοιβή. Ο Κοέλιο μας διαβεβαιώνει πως αυτό που έχει αξία τελικά στη ζωή, όταν στο τέλος της πορείας κοιτάξουμε πίσω κάνοντας τον απολογισμό, είναι τι και πόσο δώσαμε με αγάπη στους συνανθρώπους μας, αυτό είναι που πραγματικά γεμίζει με ενθουσιασμό και ευγνωμοσύνη έναν καλοσυνάτο άνθρωπο, το τι πήρε από τη ζωή οφείλει να του είναι αδιάφορο γιατί δεν έχει αξία. Πόση στοργή και τρυφερότητα έδωσε στους οικείους του και με πόση αγάπη σκέφτηκε και έπραξε το κάθε τι στη ζωή του είναι το σημαντικό και αυτό που θα πάρει τελικά μαζί του φεύγοντας.


Μέσα σ’ αυτήν την αγάπη μας λέει ο συγγραφέας, δεν υπάρχουν κανόνες και εγχειρίδια χρήσης, η καρδιά του καθενός δημιουργεί τους δικούς της εξωλογικούς κανόνες που το μυαλό εφαρμόζει, αναγκαστικά εκ των πραγμάτων, αν θέλει να βρει την ισορροπία και τη γαλήνη. Αυτή η φιλοστοργία και κυρίως η ελπίδα είναι νομίζω τα στοιχεία που γοήτευσαν εκατομμύρια αναγνώστες των βιβλίων αυτού χαρισματικού Βραζιλιάνου συγγραφέα, καθιστώντας τον ως έναν από τους πιο πολυδιαβασμένους λογοτέχνες της εποχής μας και όχι άδικα. Η ελπίδα πως αν προσδιορίσεις με σαφήνεια αυτό που αναζητάς και το πιστέψεις με μεγάλη ένταση, τότε η πράξη σου θα γίνει με ένθεο ζήλο, θα βρίσκεται στο σωστό μονοπάτι και τελικά θα σε οδηγήσει σε αυτό που τόσο πολύ λαχταράς, μεταβάλλοντας τη ζωή σου, όσο απλοϊκό κι αν ακούγεται, σε ένα ευχάριστο, ηλιόλουστο ταξίδι.

 

 

Από τον Θωμά Χατζηθωμά

 

Προσθέστε το σχόλιό σας


"Θα πενθώ πάντα – μ’ ακούς – για ‘σένα, μόνος στον παράδεισο."

Έτσι αρχίζει η ερωτικότερη ποιητική συλλογή των νεοελληνικών γραμμάτων κατά γενική ομολογία, ένα μνημειώδες έργο – διθύραμβος στον δυνατό, αληθινό έρωτα και στις συνέπειες που μπορεί να έχει στη ζωή ενός ανθρώπου. Πολλά έχουν γραφτεί γι’ αυτό το έργο από φανατικούς λάτρεις της ποίησης και άλλα τόσα έχουν διατυπωθεί προφορικά και χάθηκαν στο χωνευτήρι του χρόνου. Είναι φυσιολογικό ένα τέτοιο βιβλίο να προκαλέσει τόσα πολλά σχόλια και συζητήσεις και να αγαπηθεί τόσο έντονα από νέους και ερωτευμένους αλλά και ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας. Έχει ειπωθεί πως ο Ελύτης δεν ήταν ερωτευμένος με κάποια γυναίκα την περίοδο που το έγραφε, εγείροντας και πάλι το επίμονο ερώτημα: είναι δυνατόν να γράψει κάποιος ποιοτική, ερωτική λογοτεχνία χωρίς να είναι ερωτευμένος; Και φυσικά μπορεί, ο μεγάλος μας ποιητής το απέδειξε περίτρανα, άλλωστε ο έρωτας είναι κάτι καθολικό, κάτι που επηρεάζει όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας, χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα να κατευθύνεται προς ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Αυτός που ξέρει τι σημαίνει έρωτας, μπορεί να γράψει γι’ αυτόν έστω κι αν δεν είναι ερωτευμένος τη συγκεκριμένη στιγμή.

 

to monogramma photo3


Όποια κι αν είναι η πραγματικότητα, το μονόγραμμα δεν γράφει για τον έρωτα αλλά για την απώλεια του έρωτα και τον αβάσταχτο πόνο που αυτή επιφέρει στη ζωή του ερωτευμένου. Ένα έργο που βρίθει από συναισθήματα θλίψης και απόγνωσης για το ανέλπιστο χάσιμο ενός δυνατού, ξεχωριστού έρωτα, που όμως είναι τόσο ολοκληρωμένο στην περιγραφή του, ώστε να προκαλεί διαφορετικά αισθήματα και σκέψεις στον αναγνώστη κάθε φορά που το πιάνει στα χέρια του. Μια ποιητική συλλογή που αποτελείται από 7 τρυφερά, γεμάτα συγκίνηση ποιήματα, τόσο δυνατά και εμπνευσμένα που σου φέρνουν κατευθείαν στο μυαλό τη σκέψη πως έτσι θα ‘θελες να αγαπηθείς κάποτε από τη γυναίκα της ζωής σου και πως εκεί, κάτω από την προστασία αυτού του αληθινού έρωτα, θα ‘βρισκες επιτέλους την πολυπόθητη ηρεμία και αγαλλίαση. Το βιβλίο είναι μικρό σε έκταση, περίπου 30 σελίδες, όμως είναι τόσο καλογραμμένο και γεμάτο λυρισμό που σε απορροφάει ολοκληρωτικά για κάποιες ώρες, μέχρι να το τελειώσεις. Η αρχιτεκτονική του ποιήματος, δηλαδή η δομή του, είναι απόλυτα συμμετρική, για να υπάρχει αρμονία και τάξη από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο στίχο, ο Ελύτης έδωσε συνειδητά μεγάλη σημασία σ’ αυτό, δηλαδή όχι μόνο στο περιεχόμενο του αλλά και στο πως αυτό παρουσιάζεται στα μάτια του αναγνώστη. Όπως διαβάζουμε στο δοκίμιο του M. Vitti για το μεγάλο ποιητή, αυτή η αυστηρή αρχιτεκτονική υπάρχει για να πειθαρχήσει κάτι που από τη φύση του είναι ατίθασο, τον έρωτα. Ο Ελύτης προσπάθησε με αυτό το βιβλίο να σταματήσει το χρόνο, καθιστώντας αυτόν τον έρωτα μόνιμο, παντοτινό.


Αν και το βιβλίο γράφτηκε σε μεγάλη ηλικία από τον ποιητή, είναι γεμάτο εφηβική ζωντάνια και ερωτικό πάθος, αποδεικνύοντας έμπρακτα πως ο έρωτας αναζωογονεί τους ανθρώπους, σε οποιαδήποτε φάση της ζωής τους κι αν βρίσκονται. Ο Ελύτης αναζητάει έναν έρωτα αντισυμβατικό, ξεχωριστό και εκφράζει το παράπονο πως οι άνθρωποι δεν είναι ακόμα έτοιμοι να αποδεχτούν κάτι τόσο δυνατό, χαμένοι μέσα στη μετριότητα της ασήμαντης ζωής τους. Η υπόθεση αυτού του ερωτικού δράματος, εξαιτίας της μικρής έκτασης του έργου αλλά και με σαφή πρόθεση του δημιουργού του, είναι αρκετά ασαφής ώστε να μπορεί ο καθένας να δει σαν πρωταγωνιστή τον εαυτό του εκεί μέσα, συμμετέχοντας ενεργά από συναισθηματική άποψη. Ο ποιητής μας δίνει μόνο τα απαραίτητα στοιχεία και αυτά είναι τα κλασικά μοτίβα κάθε ερωτικού δράματος: ο κοινωνικός περίγυρος του ζευγαριού δεν δέχεται αυτήν την αγάπη, το νεαρό κορίτσι αυτοκτονεί και ο αγαπημένος της μένει για πάντα μόνος, θρηνώντας ασταμάτητα για την απώλεια ενός τόσο μοναδικού έρωτα.

 

to monogramma photo2


Το πιο συγκινητικό εύρημα του Ελύτη είναι πως μιλάει κατευθείαν στην χαμένη του αγάπη έστω κι αν ξέρει πως αυτή δεν μπορεί πλέον να τον ακούσει, χρησιμοποιώντας το δεύτερο ενικό και επαναλαμβάνοντας συνεχώς τη φράση "μ'  ακούς ;", προσδίδοντας έτσι μεγαλύτερη τραγικότητα στο ποίημα. Ακόμα και εκεί, στον παράδεισο, δεν θα είναι τόσο χαρούμενος όσο ήταν μαζί της και ο θρήνος του θα είναι αιώνιος. Δεν νομίζω πως χρειάζεται να γράψω περισσότερα, τι άλλο πρέπει να διαβάσει κάποιος που πιστεύει σθεναρά στον έρωτα για να αγοράσει αυτό το βιβλίο;

Θα ήθελα απλά, τελειώνοντας να προσθέσω μερικούς από τους αγαπημένους μου στίχους αυτού του ανεπανάληπτου ποιήματος:


Πενθώ τον ήλιο και πενθώ τα χρόνια που έρχονται

Χωρίς εμάς και τραγουδώ τ’ άλλα που πέρασαν

Εάν είναι αλήθεια........

Έτσι μιλώ για σένα και για μένα

Επειδή σ’ αγαπώ και στην αγάπη ξέρω

Να μπαίνω σαν πανσέληνος, από παντού...

 

 

Από τον Θωμά Χατζηθωμά

 

Προσθέστε το σχόλιό σας

 

Στις άγριες θάλασσες της κατεχόμενης Ελλάδας υπάρχει ένα μυστικό ελευθερίας που το γνωρίζουν μόνο οι γενναίοι. Η "Ευαγγελίστρια", το καΐκι της διαφυγής, δε μεταφέρει ανθρώπους• μεταφέρει την ελπίδα της εθνικής ξαστεριάς στην πιο σκοτεινή στιγμή της σύγχρονης Ιστορίας. Κατακτητές και πατριώτες, διώκτες και κυνηγημένοι, όλοι τους στρατευμένοι σ' έναν πόλεμο που θα κρίνει το μέλλον του κόσμου. Από τον ασυμβίβαστο καπετάν Μιλτιάδη Χούμα μέχρι την καρτερική Ελένη του, μικροί και μεγάλοι ήρωες στροβιλίζονται σ' ένα έπος που εκτυλίσσεται στην πανάρχαια θάλασσα του Ομήρου. Τι απέμεινε από αυτή τη φοβερή αντάρα; Μνήμες και βοές μέσα στον χρόνο αλλά και η ζωή αυτών των ανθρώπων, πλούσια σε ιδανικά, σε όνειρα, σε έρωτες και πάθη. Ζωή μοιρασμένη σε επεισόδια που θα αδυνατούσε να συλλάβει και η πιο τολμηρή φαντασία.


".....Η αξιοπρέπεια είναι που σε κάνει να συνεχίσεις να ταξιδεύεις, ακόμα κι όταν σπάσουν τα κουπιά σου, η λαχτάρα να μη χαλαλίσεις τα όνειρά σου και η ελπίδα. Μια ελπίδα βαφτισμένη στο όνομα της εθνικής υπερηφάνειας, της ελευθερίας πέρα από κάθε προσωπικό κέρδος. Και όλα αυτά σε κάνουν να παλεύεις ασίγαστα, χωρίς κανένα άλλο αντίκρισμα. Δεν χρειάζεσαι κάτι άλλο".

 

Ενα έξοχο βιβλίο, που συνδυάζει ιστορία, τη σκληρή πραγματικότητα του πολέμου, και μας γνωρίζει με τον καλύτερο τρόπο, έναν ταπεινό, ακέραιο, έντιμο, με ήθος και εθνική συνείδηση Ελληνα, που τίμησε τις ελληνικές "άγριες θάλασσες" της κατεχόμενης Ελλάδας, με τον ηρωισμό του, το θάρρος, τη γεννναιότητά του, την πίστη του στην ελευθερία και στην ασίγαστη ελπίδα του, για την απελευθέρωση του τόπου μας ....οι σελίδες του, όλες μία και μία, μας ταξιδεύουν όχι μόνο στις "άγριες θάλασσες" κατά τον εύστοχο τίτλο του, αλλά σε εκείνη την εποχή, που όλα ήταν πιο αγνά, αθώα, μακριά από σκοπιμότητες, συμφέροντα, ιδιοτέλειες και υστεροβουλίες....αποτελεί έναν "φόρο τιμής" σε όλους εκείνους τους αφανείς και εμφανείς ήρωες, Ελληνες που στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής, δεν δίστασαν ούτε στιγμή, με αίσθηση ευθύνης και πλήρη συνείδηση της κρισιμότητας των περιστάσεων, να επιλέξουν ανάμεσα στην υποταγή στον κατακτητή και στον αγώνα για την ελευθερία της πατρίδας, ακόμα και εάν, καθημερινά, έθεταν σε κίνδυνο τη ζωή τους (και όχι μόνο τη δική τους, αλλά και των δικών τους ανθρώπων), χωρίς να φοβηθούν ούτε στιγμή, να λιποψυχήσουν και να υπαναχωρήσουν από τα ιδανικά και τις αξίες τους. Και αν μέχρι σήμερα, δεν γνωρίζαμε την σπουδαία προσφορά του Μιλτιάδη Χούμα, τον οποίο γνωρίσαμε χάρη στην έμπνευση και στη συγγραφική πένα της Τέσυς Μπάιλα, αυτό, εν πολλοίς οφείλεται στην ταπεινότητά του και στη σεμνότητά του, που ουδέποτε του επέτρεψε να "εκμεταλλευθεί" τη συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση, αρετές οι οποίες αναμφισβήτητα αποτελούσαν στοιχεία της έντονης και μαχητικής προσωπικότητάς του, σε συνδυασμό με την ασίγαστη φιλοπατρία του και την αστείρετη αγάπη για τον τόπο μας.

 

Σε μία εποχή, και σε καιρούς δύσκολους, που η τιμή και η εθνική υπερηφάνεια, η αξιοπρέπεια και το ψυχικό σθένος, δεν ήταν "κενό γράμμα", αλλά πραγματικά και ουσιαστικά αποτελούσαν μοναδικά στοιχεία της ελληνικής ιδιοσυγκρασίας, τα οποία εμφαντικά, διεκδικούσαν, στις περιόδους απώλειας ή κλονισμού της ελευθερίας, να είναι τα βασικότερα και τα πιο γνήσια στοιχεία, του έθνους μας, τα λόγια και οι σκέψεις του Μ. Χούμα, δια της συγγραφικής πένας, με τη διαύγειά τους, αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα και προκαλούν αβίαστα το θαυμασμό για το μεγαλείο της ψυχής όλων εκείνων που αγνόησαν τον φόβο, και με πάθος, πρόσφεραν ανεκτίμητες υπηρεσίες για την "ανάσταση" της Ελλάδας. Διότι, εκείνοι οι άνθρωποι, όσο σκληρά και αν δοκιμάσθηκαν, είχαν τη σκέψη τους και στις επόμενες γενιές, στα χρόνια που θα ακολουθούσαν και σε όσα ιερά και όσια όφειλαν να παραδώσουν, και οι περισσότεροι με αυταπάρνηση, σκέφτονταν όπως και ο Μ.Χούμας, την εικόνα και τις σκέψεις του οποίου, η Τ. Μπάιλα μας έκανε "κοινωνούς" :

 

"....επειδή ότι είχε κάνει δεν σήμαινε για εκείνον παρά μόνο ένα χρέος, και το χρέος αυτό δεν είχε σχέση ούτε με παράσημα, ούτε με τιμές, ούτε με μπάντες που παιάνιζαν διθυραμβικά, αλλά με την έμφυτη συστολή του ανθρώπου που επιλέγει να υπηρετήσει τη θητεία του στο παρελθόν και να παραδώσει στις επόμενες γενιές ατόφια την Ιστορία της πατρίδας του, αδιαπραγμάτευτη, αρνούμενος την υποδούλωσή της".
Μια μυθιστορηματική μαρτυρία για τότε που οι ψυχές ήταν φτιαγμένες από ακριβό μέταλλο• τότε που την Ιστορία την έγραφαν οι απλοί άνθρωποι.

 

Ταυτότητα βιβλίου

Τίτλος: Άγριες Θάλασσες

Συγγραφέας: Μπάιλα Τέσυ

Εκδότης: Ψυχογιός

Έτος Έκδοσης: 2016

Σελίδες: 472

 

 

Από την Ευδοξία Υψηλάντη

 

Προσθέστε το σχόλιό σας

Ο Πόε είναι ίσως ο πιο γνωστός αμερικανός ποιητής, σίγουρα ο πιο δημοφιλής. Η αγάπη των αναγνωστών γι’ αυτόν οφείλεται σε αυτό το μεγάλο, σε έκταση και αξία, ποίημα και σε τέσσερα – πέντε γνωστά διηγήματα του. Ο πόνος της απώλειας αποτέλεσε τη θρυαλλίδα για τη δημιουργία αυτού του έργου που μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια ελεγεία στην παντοτινά χαμένη αγάπη. Όπως έγραψε και ο ίδιος ο ποιητής: δεν υπάρχει τίποτα πιο ποιητικό στον κόσμο από το θάνατο μιας όμορφης γυναίκας. Θα μπορούσε να ειπωθεί πως η Λενόρ, η αγαπημένη του Πόε, ξεφεύγει από το προσωπικό δράμα του ποιητή και μπαίνει στη σφαίρα της καθολικότητας, μεταμορφώνεται σε χαμένη ερωμένη κάθε απελπισμένου εραστή, σε πανανθρώπινη ερωτική τραγωδία. Το ποίημα είναι ένα κλασικό παράδειγμα ρομαντισμού: ένας μεγάλος έρωτας και η αναπάντεχη απώλεια του, ξεχείλισμα έντονων αισθημάτων, μυστηριακή, σχεδόν εξωπραγματική ατμόσφαιρα, ένας κλειστός, αποπνικτικός χώρος ενός δωματίου και ένας υποτυπώδης, παγερός φωτισμός. Η γοτθική λογοτεχνία δηλαδή σε όλο της το μεγαλείο. Η ιστορία που διηγείται είναι μικρή, χωρίς ιδιαίτερη πλοκή αλλά με πλούσιες συναισθηματικές διακυμάνσεις. Ο Πόε αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο θέλοντας να δώσει έμφαση και αμεσότητα στην τραγικότητα. Ολόκληρο το ποίημα, σε όσους το έχουν διαβάσει είναι γνωστό, βασίζεται στο τέχνασμα της συναισθηματικά φορτισμένης επωδού. Και η επωδός αυτή ονομάζεται nevermore, ποτέ πια.

 

Ένας νεαρός διανοούμενος, του οποίου η γυναίκα ονόματι Λενόρ πέθανε πρόσφατα, περνάει την ώρα του μελαγχολικά μέσα στο σπίτι του, απορροφημένος από την ανάγνωση αλλόκοτων, ξεχασμένων βιβλίων. Είναι Δεκέμβριος μήνας και ο καιρός έξω, όπως και το δωμάτιο του είναι κρύος. Ξαφνικά ενώ είναι έτοιμος να κοιμηθεί, ακούει σιγανά χτυπήματα στην πόρτα. Όταν όμως τρομαγμένος σηκώνεται και την ανοίγει κανένας επισκέπτης δεν τον περιμένει έξω. Απορημένος γυρίζει στο διάβασμα των προσφιλών του βιβλίων όμως ξανακούει χτύπους, αυτή τη φορά στο παράθυρο. Όταν το ανοίγει, ένα μαύρο κοράκι φτεροκοπώντας άγρια, μπαίνει μέσα στο δωμάτιο και θρονιάζεται περήφανα πάνω στο άγαλμα της Παλλάδας Αθηνάς που υπάρχει πάνω από την πόρτα. Αφού η παρουσία και η φρικτή όψη του φέρνουν ευδιαθεσία στον νέο, το ρωτάει πως ονομάζεται. "Ποτέ πια" είναι η ανατριχιαστική απάντηση του κορακιού. Αυτή είναι και η μοναδική, βασανιστική απάντηση που δίνει το πουλί στις γεμάτες δος ερωτήσεις του νέου, γεγονός που σταδιακά τον αναγκάζει να συνειδητοποιήσει τη φρικτή αλήθεια. Πως δεν θα ξαναδεί την αγαπημένη του Λενόρ, ποτέ πια, Ούτε ο θάνατος δεν πρόκειται να τους ενώσει ξανά.

 

Η αιτία που ο Πόε διάλεξε το κοράκι σαν πρωταγωνιστή του γνωστότερου ποιήματος του είναι εύλογη και καθόλου τυχαία. Στις λαϊκές παραδόσεις και δεισιδαιμονίες πολλών λαών, μεταξύ των οποίων και των Ελλήνων, το κοράκι έχει σχετιστεί με το θάνατο. Ίσως γιατί είναι μαύρο, σαρκοφάγο και πανέξυπνο, οι απλοϊκοί άνθρωποι το θεωρούσαν απεσταλμένο του θανάτου. Επίσης μπορεί να ‘μιλήσει’ αν εκπαιδευτεί κατάλληλα, με το δικό του ιδιαίτερο τρόπο.

 

to koraki photo2

 

Ο Πόε ήταν ένας βασανισμένος άνθρωπος, η ζωή δεν στάθηκε γενναιόδωρη ή έστω ευνοϊκή απέναντι του, απεναντίας του χάρισε απλόχερα αρκετή πίκρα και πόνο. Ίσως γι’ αυτό αναζήτησε καταφύγιο από την πραγματικότητα στη λογοτεχνία και κυρίως σε μια λογοτεχνία αλλόκοτη, σκοτεινή, μυστηριώδη, εξωλογική. Ας μην ξεχνάμε πως έζησε στο αποκορύφωμα του ρομαντισμού και αυτά τα στοιχεία αποτελούσαν τα απαραίτητα συστατικά της τέχνης εκείνης της περιόδου. Σαν σύλληψη ο διθύραμβος της απώλειας ως δημιουργική δύναμη ενός λογοτεχνικού έργου συνιστά μια ευφυέστατη ιδέα, είναι η ουσία της αγνότερης ποιητικότητας όχι μόνο σαν καλλιτέχνημα ή αισθητική αξία αλλά και σαν βίωμα, έστω αβάσταχτο και καταθλιπτικό. Κάτι αντίστοιχο στη δική μας λογοτεχνική παράδοση και τηρουμένων πάντα των αναλογιών βρίσκουμε ίσως στο ‘μονόγραμμα’ του Ελύτη. Ο ποιητής έχασε τη γυναίκα του πολύ νωρίς και αυτό το ποίημα είναι ίσως η προσπάθεια να πείσει τον εαυτό του πως όσο οδυνηρό και αν είναι αυτό, θα πρέπει να παραδεχτεί πως δεν πρόκειται να ξαναδεί ποτέ τον ανεπανάληπτο έρωτα της ζωής του. Κατάλαβε, όπως κάθε ξεχωριστός εραστής που έζησε έστω και πρόσκαιρα μια αντισυμβατική αγάπη, πως μόνο η παραμυθία της τέχνης μπορεί να καταλαγιάσει τη μανιασμένη φουρτούνα της καρδιάς του.

 

 

Από τον Θωμά Χατζηθωμά

 

Προσθέστε το σχόλιό σας


Το υπόγειο του Ντοστογιέφσκι είναι το είδος μυθιστορήματος που απολαμβάνω με ευχαρίστηση περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο και αυτό γιατί ανήκει σε εκείνα τα έργα στα οποία ο συγγραφέας, αφήνοντας κατά μέρος την πλοκή της ιστορίας, αποτυπώνει στο χαρτί άμεσα και όχι μέσω του μυθιστορήματος, τις απόψεις του πάνω στα μεγάλα μεταφυσικά ερωτήματα που απασχολούν κάθε αγωνιζόμενο πνευματικά άνθρωπο. Είναι ένα έργο με συνειδητά φιλοσοφική κατεύθυνση, βαθυστόχαστο, δύσκολο και τραχύ σύμφωνα και με τα λόγια του ίδιου του δημιουργού του. Θα αρέσει σίγουρα σε αναγνώστες που ζητάνε κάτι παραπάνω από ένα μυθιστόρημα εκτός από εύκολα διατυπωμένες απόψεις για την ανθρώπινη κατάσταση και γλυκανάλατες, χαρούμενες ιστοριούλες με ευτυχισμένο τέλος.


Είναι ουσιαστικά ένας εσωστρεφής μονόλογος που όμως προορίζεται να διαβαστεί από ένα ευρύ φάσμα αναγνωστών. Πραγματεύεται τον αγώνα της σκέψης εναντίον του συναισθήματος, παρουσιάζει την τεράστια διαφορά μεταξύ των ανθρώπων που σκέφτονται πολύ, αναλύοντας ενίοτε υπερβολικά τις έννοιες και τις καταστάσεις που προσλαμβάνουν από το περιβάλλον τους και αυτών που δεν σκέφτονται καθόλου αλλά προτιμούν να δρουν ενστικτωδώς, εμπιστευόμενοι αλήθειες που δεν έχουν κρίνει προηγουμένως αλλά τις αγκαλιάζουν και τις τηρούν σαν θέσφατο. Είναι το πρώτο μεγάλο έργο του συγγραφέα και ίσως αποτελεί και μια νύξη στους σοσιαλιστές συμπατριώτες του για την ακλόνητη πίστη τους στην πρόοδο μέσω των θετικών επιστημών.


Χωρίζεται σε δύο μέρη, στο πρώτο, το ομώνυμο, που το σκηνικό του είναι η αποπνικτική ατμόσφαιρα του υπογείου και στο δεύτερο που ονομάζεται η ιστορία του χιονόνερου και στο οποίο ο ήρωας βγαίνει από το ασφυκτικό καβούκι του στο περιβάλλον της πολυπληθούς μεγαλούπολης. Εκεί θα αφήσει τη μονόχνοτη μισανθρωπία του και θα προσπαθήσει να γλιτώσει μια νεαρή κοπέλα. Αργότερα όμως, η κακία θα υπερισχύσει μέσα του και ενώ αρχικά υποσχέθηκε να τη βοηθήσει, της φέρεται άσχημα και την εγκαταλείπει. Ο άνθρωπος του υπογείου είναι ένα άρρωστο άτομο, μια ψυχικά διαταραγμένη προσωπικότητα όπως θα αποφαίνονταν οι σημερινοί ψυχολόγοι. Αυτό όμως δεν του στερεί την ικανότητα να είναι ευφυής και να λέει τα πράγματα με το όνομα τους, με σαφήνεια και θάρρος γνώμης.


Ο Ντοστογιέφσκι σε αυτό το έργο επιτίθεται με μανία σε κάθε λογής φιλοσοφικό ή κοινωνικό καθεστώς που περιορίζει την ελευθερία του ανθρώπου, είτε αυτό λέγεται ιδεαλισμός, ορθολογισμός ή ωφελιμισμός. Στρέφει τα βέλη του εναντίον των ανθρώπων, κυρίως διανοούμενων και επιστημόνων, που είχαν την ατράνταχτη πεποίθηση πως η λογική και η επιστήμη θα φέρουν την πολυπόθητη ευτυχία και ευημερία σε όλη την ανθρωπότητα. Ο συγγραφέας διακηρύσσει το δικαίωμα του ανθρώπου στην απόλυτη ελευθερία, σε κάθε είδους πνευματική, φυσική ή κοινωνική ελευθερία με κάθε κόστος. Ακόμα και το δικαίωμα στην επιλογή του πόνου, της αυτοταπείνωσης ή και της αυτοκαταστροφής. Μας διαβεβαιώνει πως ο άνθρωπος είναι ένα ον με πρωταρχική επιθυμία την κάθαρση από κάθε καταναγκασμό, είτε αυτός προέρχεται από μέσα του είτε από το περιβάλλον του, την απαλλαγή από κάθε καταπιεστική πεποίθηση και προκατάληψη. Ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί αυτή η κατάσταση είναι η πλήρης συμμόρφωση και συμπόρευση με το προσωπικό ένστικτο του καθενός και η απόρριψη κάθε είδους αυθεντίας.

 

to ypogeio photo1 new


Η αντιφατικότητα του υπόγειου ανθρώπου, πηγή όλων των βασάνων του, είναι καταφανής σε κάθε πρόταση του βιβλίου και καταδεικνύει το ατελείωτο μαρτύριο στο οποίο είναι εγκλωβισμένος ο πρωταγωνιστής. Το έργο αρχίζει με τον εξής τρόπο: "Είμαι άρρωστος, είμαι κακός, δεν είμαι καθόλου ευχάριστος. Δεν καταλαβαίνω τίποτα και δεν ξέρω που ακριβώς πονάω" και τελειώνει έτσι : "Βαριόμαστε που είμαστε άνθρωποι, άνθρωποι με σάρκα και οστά, ντρεπόμαστε γι’ αυτό και το θεωρούμε ατιμία μας. Μια κατάσταση που μας ευχαριστεί όλο και πιο πολύ, μα δεν θέλω πια να γράφω μέσα από το υπόγειο".

 

Είναι αξιοσημείωτο πως ο Ντοστογιέφσκι δεν παίρνει το μέρος της μίας ή της άλλης πλευράς, δεν επικροτεί ούτε τον σκεπτόμενο ούτε τον πρακτικό άνθρωπο. Απλά εκθειάζει τη βαθύτερη ουσία του ανθρώπου και αυτή δεν είναι άλλη από την τάση για αποδέσμευση από καθετί τυραννικό που περιορίζει την ανεξαρτησία του. Γράφει χαρακτηριστικά πως οι έξυπνοι άνθρωποι δεν δρουν, αναλύουν υπερβολικά τα γεγονότα και στο τέλος, ακόμα και αν έχουν αποφασίσει κάτι, δεν πράττουν τίποτα. Αντίθετα οι πρακτικοί άνθρωποι δεν στοχάζονται σχεδόν καθόλου, θεωρούν ως αυταπόδεικτες αλήθειες τις πεποιθήσεις τους, αλλά αυτούς τι να τους κάνεις, αυτοί είναι ηλίθιοι.

 

Από τον Θωμά Χατζηθωμά

 

Προσθέστε το σχόλιό σας

1000 Characters left


Σελίδα 1 από 2

Online περιοδικό ποικίλης ύλης. Ευχαριστούμε που επισκεφτήκατε την ιστοσελίδα μας.

 

Photo Gallery