Φλορενς Φόστερ Τζενκινς- Ενθύμιον

28 Φεβ 2017
36 φορές

Μετά τη μεγάλη επιτυχία της παράστασης «Ο Αδαής και ο Παράφρων» του Τόμας Μπέρνχαρντ, ο Γιάννος Περλέγκας επιλέγει να σκηνοθετήσει στο θέατρο Θησείον- ΕΝΑ ΘΕΑΤΡΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ το έργο «Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς» του Stephen Temperley, με πρωταγωνιστές τους Nαταλία Τσαλίκη και Προμηθέα Αλειφερόπουλο.

«H τέχνη δεν μπορεί να κυβερνιέται από την περίσκεψη και τη σύνεση». Αυτό ισχυρίζεται η Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς, η διασημότερη φάλτσα σοπράνο στην ανθρώπινη ιστορία, προκειμένου να δικαιολογήσει την εμμονή της να τραγουδά δημοσίως, και μάλιστα Μότσαρτ. Πολλά χρόνια μετά τον θάνατό της, ο ακομπανιατέρ της στο πιάνο, ένας διαλυμένος ψυχολογικά μουσικός, ο Κόσμε Μακ Μουν, προσπαθεί ακόμα να εξηγήσει το φαινόμενο Τζένκινς.

Γεννημένη το 1868 στην Πενσιλβάνια των ΗΠΑ η Φλόρενς, γόνος μίας εξαιρετικά ευκατάστατης οικογένειας, έγινε αρχικά γνωστή ως “Little Miss Foster” ξεχωρίζοντας για το ταλέντο της στο πιάνο. Σε πολύ νεαρή ηλικία μάλιστα έφτασε να δώσει ρεσιτάλ στον Λευκό Οίκο. Η καριέρα της θα μπορούσε να απογειωθεί αν ο πατέρας της δεν αρνούνταν να δώσει τη συγκατάθεσή του για να συνεχίσει τις μουσικές της σπουδές. Απογοητευμένη η Φλόρενς, προκειμένου να ξεφύγει από την τυραννία του πατέρα της, παντρεύτηκε τον κατά 16 χρόνια μεγαλύτερο της Φρανκ Θόρντον Τζένκινς. Ο Τζένκινς στάθηκε για εκείνη ο μοιραίος άνδρας της ζωής της. Εξαιτίας του κόλλησε σύφιλη στα 18 της μόλις χρόνια. Η ζωή της άλλαξε μια για πάντα.

Με τη σύφιλη να την κατατρώει και έχοντας ήδη εγκαταλείψει την ενασχόληση της με το πιάνο εξαιτίας ενός ατυχήματος στο χέρι της, η Φλόρενς μετακόμισε με τη μητέρα της στη Νέα Υόρκη στην αυγή του 20ου αιώνα. Το 1909 αποφάσισε να ασχοληθεί με το τραγούδι. Αν και ασύγκριτα φάλτσα, πιθανότατα λόγω της αδυναμίας της να ακούσει σωστά εξαιτίας των νευρικών διαταραχών που της είχε προκαλέσει η σύφιλη, η Φλόρενς κατάφερε να κάνει αισθητή την παρουσία της στους κοσμικούς κύκλους της Νέας Υόρκης χάρη τόσο στη γνωριμία της και τον άτυπο δεσμό της με τον Άγγλο ηθοποιό Κλερ Μπέιφελντ, όσο και στην μεγάλη περιουσία που κληρονόμησε από τον πατέρα της όταν αυτός πέθανε.

Τα επόμενα 30 και πλέον χρόνια η Φλόρενς επέμεινε να τραγουδάει άριες ως σοπράνο σε ρεσιτάλ που διοργάνωνε και χρηματοδοτούσε η ίδια. Το όνομά της έγινε σιγά σιγά γνωστό και στο ευρύ κοινό ως η πιο φάλτσα σοπράνο του κόσμου. Η ίδια ωστόσο δεν σταμάτησε ποτέ να θεωρεί τον εαυτό της εξαιρετικό ταλέντο. «Σημασία έχει τι ακούς εσύ μέσα στο κεφάλι σου» έλεγε κι αυτή η μοναδική πίστη στον εαυτό της και στην τέχνη της τη μετέτρεψε σταδιακά από «παρατράγουδο» σε «φαινόμενο».

Το έργο ονοματίζεται από το συγγραφέα του ως «φαντασία», αν και μεταφέρει πραγματικά γεγονότα και περιστατικά, ίσως γιατί από το σύνολο της ζωής της Φλόρενς, την τριαντάχρονη καριέρα της και την πορεία της προσωπικής της ζωής, φέρνει στο επίκεντρο τα χρόνια της συνεργασίας της με τον πιανίστα της, Κόσμε Μακ Μουν• αυτός δίνει και τον τόνο του έργου, καθώς μέσα από τη δική του οπτική εκτυλίσσεται η όλη πλοκή. Με επίκεντρο την περίοδο από τις αρχές του ’30 μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’40, όταν πέθανε η Φλόρενς -λίγο αφότου είχε εκπληρώσει το μεγάλο της όνειρο να δώσει ρεσιτάλ στο Carnegie Hall-, το έργο εστιάζει στη γνωριμία των δύο, τη σχέση που αναπτύσσουν και προχωράει, μέσα από την εξέλιξή της, στην «αποκατάσταση» του ονόματος της τραγουδίστριας.

Ο έτερος ρόλος, αυτός του πιανίστα, είναι που καθοδηγεί το βλέμμα μας, αφού μέσα από τα δικά του μάτια καθορίζεται και η δική μας θέση, έτσι όπως μεταστρέφεται από την απόγνωση ή τις εκρήξεις οργής που δημιουργεί η μουσική ανεπάρκεια της Φλόρενς στην κατανόηση ενός πλάσματος ευαίσθητου και παθιασμένου, που μοιάζει να αντιδράει όπως ένα παιδί (και που γι’ αυτό μας κερδίζει).
Μέχρι σήμερα η περίπτωση της Φλόρενς Φόστερ Τζένκινς, της πιο φάλτσας σοπράνο που έχει γνωρίσει ποτέ η μουσική σκηνή, έχει εμπνεύσει πέντε θεατρικά έργα, δύο κινηματογραφικές ταινίες και ένα ντοκιμαντέρ.

Μια σπουδή πάνω στο ανέφικτο ιδεώδες της μουσικής, της τυραννίας του «σωστού» και του «λάθους». Μια ακροβατική «κολορατούρα» πάνω στην τέχνη, την αρρώστια, το θάνατο και τη μνήμη.

Η προσέγγιση του Περλέγκα, χωρίς ιδιαίτερα σκηνοθετικά ευρήματα, εστιάζει στους δύο ήρωες, και κατ’ αρχήν στην ιδιοσυγκρασία αυτής της γυναίκας που παρουσιάζεται μοιρασμένη ανάμεσα στο πάθος της για την όπερα και την τρομακτική αδυναμία να αντιληφθεί τη δική της ανεπάρκεια.

Ο σκηνοθέτης σοφά δεν στέκεται στην κωμική πλευρά της Φλόρενς. Κάτι τέτοιο θα την έκανε μία ηρωίδα χάρτινη. Η σκηνοθεσία του σκάβει βαθιά στο δραματικό υπόβαθρο της ηρωίδας. Και η λέξη – κλειδί που χρησιμοποιεί για να την ερμηνεύσει είναι η σύφιλη. Η Φλόρενς είναι μια γυναίκα που έχει στερηθεί τον έρωτα εξαιτίας της αρρώστιας της. Ερωτεύεται λοιπόν τη μουσική. «Η μουσική πρέπει να πηγάζει από την καρδιά» λέει αγνοώντας όλες τις νόρμες και τα πρέπει, όπως κάνει κάθε πραγματικά ερωτευμένος άνθρωπος. Η μουσική την ολοκληρώνει, υψώνει τείχη απέναντι στον εσωτερικό της εχθρό, την οπλίζει με μία αδιανόητη δύναμη. Την ίδια στιγμή όμως η σύφιλη συνεχίζει να την κατατρώει κι αυτό η Φλόρενς το γνωρίζει. Υπάρχει λοιπόν ένα διαρκές άγχος να προλάβει τη ζωή. Ο χρόνος μετράει συνεχώς αντίστροφα για εκείνη. Αυτή η αγωνία καθρεφτίζεται ξεκάθαρα στο πρόσωπο της ηρωίδας στη σκηνή της εμφάνισης στο Κάρνεγκι Χολ, μίας από τις πιο σπαρακτικές σκηνές της παράστασης. Η Φλόρενς αλλάζει σαν χαμένη διάφορα κιτς κοστούμια, ενώ ρωτάει όλη την ώρα «Τι έχει μετά, Κόσμε;» Η παράσταση πρέπει να συνεχιστεί.

Η αναφορά στη σύφιλη της ηρωίδας – πέρα από μία βιντεοπροβολή που μας δίνει μία σειρά από χρηστικές πληροφορίες για τη νόσο – σκιαγραφείται έξοχα και από το βασικό κοστούμι της ηρωίδας, που αποκαλύπτει τη «γύμνια» που της έχει προκαλέσει η αρρώστια σε όλα τα επίπεδα, ενώ η λανθάνουσα ερωτική έλξη που αισθάνεται η Φλόρενς για τον ομοφυλόφιλο Κόσμε είναι κι αυτή απόρροια των τραυμάτων που έχει αφήσει στην ψυχή της η σύφιλη. Η Φλόρενς είναι μία τραγική ηρωίδα, που αναμετρήθηκε στα ίσα με την αρρώστια, τη φθορά και τον θάνατο.

Αυτή όμως που κλέβει την παράσταση είναι η Ναταλία Τσαλίκη. Ως Φλόρενς πετυχαίνει την υπέρβαση. Δίνει ένα πραγματικό ερμηνευτικό ρεσιτάλ ακουμπώντας με μαεστρία σε όλες τις χορδές της τραυματισμένης ηρωίδας της. Την ίδια στιγμή εντυπωσιάζει με τον τρόπο που έχει δουλέψει τη φωνή στο τραγουδιστικό μέρος.

Ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος στον εντελώς κόντρα σε αυτόν ρόλο του Κόσμε επιτυγχάνει μία αξιοπρόσεκτη ερμηνεία, βαθιά συναισθηματική, που καταφέρνει να φωτίσει τον εσωτερικό κόσμο του ήρωά του, αλλά και την ιδιαίτερη σχέση του με τη Φλόρενς.

Ο Γιάννος Περλέγκας ευτύχησε να έχει στη διάθεσή του ένα δυνατό επιτελείο συνεργατών, που εργάστηκαν με συνέπεια πάνω στη σκηνοθετική του γραμμή. Η Λουκία Χουλιάρα που σχεδίασε με τρόπο υποδειγματικό τα απολύτως αντιπροσωπευτικά κοστούμια της παράστασης και το ιδιαίτερα λειτουργικό σκηνικό των δύο επιπέδων. Ωραία ιδέα το κρεμαστό πατάρι ως σκηνικό μιας παράστασης που συνεχώς θέτει το θέμα της αμφιταλάντευσης και εύστοχη η πολυτελής αίσθηση της όψης που αντιπροσώπευσε τη σουίτα του ακριβού ξενοδοχείου όπου ζούσε η Φλόρενς. Τα κοστούμια εμπλουτίζουν οπτικά μια φαινομενικά λιτή παράσταση, ενώ αποκτούν εξέχοντα ρόλο στην αναπαράσταση της συναυλίας στο Carnegie Hall, όταν η τραγουδίστρια επιδόθηκε σε μπαράζ μεταμφιέσεων για τις ανάγκες των σόλο της. Πολύ καλή προσπάθεια και από τους υπόλοιπους συντελεστές: τη Δήμητρα Ευθυμιοπούλου στην κίνηση, τον Νίκο Βλασσόπουλο στους φωτισμούς, την Αφροδίτη Ρήγα στην επιμέλεια του ήχου και των βίντεο, την Ευαγγελία Καρακατσάνη στο εξαιρετικά δύσκολο και απαιτητικό έργο της φωνητικής διδασκαλίας.

 

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: Γιάννος Περλέγκας – Προμηθέας Αλειφερόπουλος
Σκηνοθεσία: Γιάννος Περλέγκας
Σκηνικά / κοστούμια: Λουκία Χουλιάρα
Κίνηση: Δήμητρα Ευθυμιοπούλου
Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος
Επιμέλεια Ήχου / Βίντεο: Αφροδίτη Ρήγα
Βοηθός σκηνοθέτη: Μάγδα Καυκούλα
Βοηθός ενδυματολόγου/ Κατασκευή Κοστουμιών: Σάλι Αλάραμπι
Φωνητική διδασκαλία: Ευαγγελία Καρακατσάνη
Σχεδιασμός κομμώσεων: Σωτήρης Πατεράκης
Ηχογράφηση μουσικής (πιάνο): Θοδωρής Οικονόμου
Ηχοληψία: Κώστας Μπώκος (Studio 19st)
Φωτογραφίες: Κarol Jarek
Γραφιστική επιμέλεια: Μάριος Γαμπιεράκης
Παραγωγή: Μανόλης Σάρδης – PRO4

Παίζουν: Ναταλία Τσαλίκη, Προμηθέας Αλειφερόπουλος

Διάρκεια: 90 λεπτά
Θέατρο Θησείον: Τουρναβίτου 7

 

Από την Ευδοξία Υψηλάντη

 

Προσθέστε το σχόλιό σας

1000 Characters left


Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « RING Για μια ανάσα »

Online περιοδικό ποικίλης ύλης. Ευχαριστούμε που επισκεφτήκατε την ιστοσελίδα μας.

 

Photo Gallery