ΤΟ ΚΟΡΑΚΙ

06 Μαρ 2017
33 φορές

Ο Πόε είναι ίσως ο πιο γνωστός αμερικανός ποιητής, σίγουρα ο πιο δημοφιλής. Η αγάπη των αναγνωστών γι’ αυτόν οφείλεται σε αυτό το μεγάλο, σε έκταση και αξία, ποίημα και σε τέσσερα – πέντε γνωστά διηγήματα του. Ο πόνος της απώλειας αποτέλεσε τη θρυαλλίδα για τη δημιουργία αυτού του έργου που μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια ελεγεία στην παντοτινά χαμένη αγάπη. Όπως έγραψε και ο ίδιος ο ποιητής: δεν υπάρχει τίποτα πιο ποιητικό στον κόσμο από το θάνατο μιας όμορφης γυναίκας. Θα μπορούσε να ειπωθεί πως η Λενόρ, η αγαπημένη του Πόε, ξεφεύγει από το προσωπικό δράμα του ποιητή και μπαίνει στη σφαίρα της καθολικότητας, μεταμορφώνεται σε χαμένη ερωμένη κάθε απελπισμένου εραστή, σε πανανθρώπινη ερωτική τραγωδία. Το ποίημα είναι ένα κλασικό παράδειγμα ρομαντισμού: ένας μεγάλος έρωτας και η αναπάντεχη απώλεια του, ξεχείλισμα έντονων αισθημάτων, μυστηριακή, σχεδόν εξωπραγματική ατμόσφαιρα, ένας κλειστός, αποπνικτικός χώρος ενός δωματίου και ένας υποτυπώδης, παγερός φωτισμός. Η γοτθική λογοτεχνία δηλαδή σε όλο της το μεγαλείο. Η ιστορία που διηγείται είναι μικρή, χωρίς ιδιαίτερη πλοκή αλλά με πλούσιες συναισθηματικές διακυμάνσεις. Ο Πόε αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο θέλοντας να δώσει έμφαση και αμεσότητα στην τραγικότητα. Ολόκληρο το ποίημα, σε όσους το έχουν διαβάσει είναι γνωστό, βασίζεται στο τέχνασμα της συναισθηματικά φορτισμένης επωδού. Και η επωδός αυτή ονομάζεται nevermore, ποτέ πια.

 

Ένας νεαρός διανοούμενος, του οποίου η γυναίκα ονόματι Λενόρ πέθανε πρόσφατα, περνάει την ώρα του μελαγχολικά μέσα στο σπίτι του, απορροφημένος από την ανάγνωση αλλόκοτων, ξεχασμένων βιβλίων. Είναι Δεκέμβριος μήνας και ο καιρός έξω, όπως και το δωμάτιο του είναι κρύος. Ξαφνικά ενώ είναι έτοιμος να κοιμηθεί, ακούει σιγανά χτυπήματα στην πόρτα. Όταν όμως τρομαγμένος σηκώνεται και την ανοίγει κανένας επισκέπτης δεν τον περιμένει έξω. Απορημένος γυρίζει στο διάβασμα των προσφιλών του βιβλίων όμως ξανακούει χτύπους, αυτή τη φορά στο παράθυρο. Όταν το ανοίγει, ένα μαύρο κοράκι φτεροκοπώντας άγρια, μπαίνει μέσα στο δωμάτιο και θρονιάζεται περήφανα πάνω στο άγαλμα της Παλλάδας Αθηνάς που υπάρχει πάνω από την πόρτα. Αφού η παρουσία και η φρικτή όψη του φέρνουν ευδιαθεσία στον νέο, το ρωτάει πως ονομάζεται. "Ποτέ πια" είναι η ανατριχιαστική απάντηση του κορακιού. Αυτή είναι και η μοναδική, βασανιστική απάντηση που δίνει το πουλί στις γεμάτες δος ερωτήσεις του νέου, γεγονός που σταδιακά τον αναγκάζει να συνειδητοποιήσει τη φρικτή αλήθεια. Πως δεν θα ξαναδεί την αγαπημένη του Λενόρ, ποτέ πια, Ούτε ο θάνατος δεν πρόκειται να τους ενώσει ξανά.

 

Η αιτία που ο Πόε διάλεξε το κοράκι σαν πρωταγωνιστή του γνωστότερου ποιήματος του είναι εύλογη και καθόλου τυχαία. Στις λαϊκές παραδόσεις και δεισιδαιμονίες πολλών λαών, μεταξύ των οποίων και των Ελλήνων, το κοράκι έχει σχετιστεί με το θάνατο. Ίσως γιατί είναι μαύρο, σαρκοφάγο και πανέξυπνο, οι απλοϊκοί άνθρωποι το θεωρούσαν απεσταλμένο του θανάτου. Επίσης μπορεί να ‘μιλήσει’ αν εκπαιδευτεί κατάλληλα, με το δικό του ιδιαίτερο τρόπο.

 

to koraki photo2

 

Ο Πόε ήταν ένας βασανισμένος άνθρωπος, η ζωή δεν στάθηκε γενναιόδωρη ή έστω ευνοϊκή απέναντι του, απεναντίας του χάρισε απλόχερα αρκετή πίκρα και πόνο. Ίσως γι’ αυτό αναζήτησε καταφύγιο από την πραγματικότητα στη λογοτεχνία και κυρίως σε μια λογοτεχνία αλλόκοτη, σκοτεινή, μυστηριώδη, εξωλογική. Ας μην ξεχνάμε πως έζησε στο αποκορύφωμα του ρομαντισμού και αυτά τα στοιχεία αποτελούσαν τα απαραίτητα συστατικά της τέχνης εκείνης της περιόδου. Σαν σύλληψη ο διθύραμβος της απώλειας ως δημιουργική δύναμη ενός λογοτεχνικού έργου συνιστά μια ευφυέστατη ιδέα, είναι η ουσία της αγνότερης ποιητικότητας όχι μόνο σαν καλλιτέχνημα ή αισθητική αξία αλλά και σαν βίωμα, έστω αβάσταχτο και καταθλιπτικό. Κάτι αντίστοιχο στη δική μας λογοτεχνική παράδοση και τηρουμένων πάντα των αναλογιών βρίσκουμε ίσως στο ‘μονόγραμμα’ του Ελύτη. Ο ποιητής έχασε τη γυναίκα του πολύ νωρίς και αυτό το ποίημα είναι ίσως η προσπάθεια να πείσει τον εαυτό του πως όσο οδυνηρό και αν είναι αυτό, θα πρέπει να παραδεχτεί πως δεν πρόκειται να ξαναδεί ποτέ τον ανεπανάληπτο έρωτα της ζωής του. Κατάλαβε, όπως κάθε ξεχωριστός εραστής που έζησε έστω και πρόσκαιρα μια αντισυμβατική αγάπη, πως μόνο η παραμυθία της τέχνης μπορεί να καταλαγιάσει τη μανιασμένη φουρτούνα της καρδιάς του.

 

 

Από τον Θωμά Χατζηθωμά

 

Προσθέστε το σχόλιό σας

1000 Characters left


Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

Online περιοδικό ποικίλης ύλης. Ευχαριστούμε που επισκεφτήκατε την ιστοσελίδα μας.

 

Photo Gallery