ΤΟ ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΑ

17 Μαρ 2017
47 φορές


"Θα πενθώ πάντα – μ’ ακούς – για ‘σένα, μόνος στον παράδεισο."

Έτσι αρχίζει η ερωτικότερη ποιητική συλλογή των νεοελληνικών γραμμάτων κατά γενική ομολογία, ένα μνημειώδες έργο – διθύραμβος στον δυνατό, αληθινό έρωτα και στις συνέπειες που μπορεί να έχει στη ζωή ενός ανθρώπου. Πολλά έχουν γραφτεί γι’ αυτό το έργο από φανατικούς λάτρεις της ποίησης και άλλα τόσα έχουν διατυπωθεί προφορικά και χάθηκαν στο χωνευτήρι του χρόνου. Είναι φυσιολογικό ένα τέτοιο βιβλίο να προκαλέσει τόσα πολλά σχόλια και συζητήσεις και να αγαπηθεί τόσο έντονα από νέους και ερωτευμένους αλλά και ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας. Έχει ειπωθεί πως ο Ελύτης δεν ήταν ερωτευμένος με κάποια γυναίκα την περίοδο που το έγραφε, εγείροντας και πάλι το επίμονο ερώτημα: είναι δυνατόν να γράψει κάποιος ποιοτική, ερωτική λογοτεχνία χωρίς να είναι ερωτευμένος; Και φυσικά μπορεί, ο μεγάλος μας ποιητής το απέδειξε περίτρανα, άλλωστε ο έρωτας είναι κάτι καθολικό, κάτι που επηρεάζει όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας, χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα να κατευθύνεται προς ένα συγκεκριμένο πρόσωπο. Αυτός που ξέρει τι σημαίνει έρωτας, μπορεί να γράψει γι’ αυτόν έστω κι αν δεν είναι ερωτευμένος τη συγκεκριμένη στιγμή.

 

to monogramma photo3


Όποια κι αν είναι η πραγματικότητα, το μονόγραμμα δεν γράφει για τον έρωτα αλλά για την απώλεια του έρωτα και τον αβάσταχτο πόνο που αυτή επιφέρει στη ζωή του ερωτευμένου. Ένα έργο που βρίθει από συναισθήματα θλίψης και απόγνωσης για το ανέλπιστο χάσιμο ενός δυνατού, ξεχωριστού έρωτα, που όμως είναι τόσο ολοκληρωμένο στην περιγραφή του, ώστε να προκαλεί διαφορετικά αισθήματα και σκέψεις στον αναγνώστη κάθε φορά που το πιάνει στα χέρια του. Μια ποιητική συλλογή που αποτελείται από 7 τρυφερά, γεμάτα συγκίνηση ποιήματα, τόσο δυνατά και εμπνευσμένα που σου φέρνουν κατευθείαν στο μυαλό τη σκέψη πως έτσι θα ‘θελες να αγαπηθείς κάποτε από τη γυναίκα της ζωής σου και πως εκεί, κάτω από την προστασία αυτού του αληθινού έρωτα, θα ‘βρισκες επιτέλους την πολυπόθητη ηρεμία και αγαλλίαση. Το βιβλίο είναι μικρό σε έκταση, περίπου 30 σελίδες, όμως είναι τόσο καλογραμμένο και γεμάτο λυρισμό που σε απορροφάει ολοκληρωτικά για κάποιες ώρες, μέχρι να το τελειώσεις. Η αρχιτεκτονική του ποιήματος, δηλαδή η δομή του, είναι απόλυτα συμμετρική, για να υπάρχει αρμονία και τάξη από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο στίχο, ο Ελύτης έδωσε συνειδητά μεγάλη σημασία σ’ αυτό, δηλαδή όχι μόνο στο περιεχόμενο του αλλά και στο πως αυτό παρουσιάζεται στα μάτια του αναγνώστη. Όπως διαβάζουμε στο δοκίμιο του M. Vitti για το μεγάλο ποιητή, αυτή η αυστηρή αρχιτεκτονική υπάρχει για να πειθαρχήσει κάτι που από τη φύση του είναι ατίθασο, τον έρωτα. Ο Ελύτης προσπάθησε με αυτό το βιβλίο να σταματήσει το χρόνο, καθιστώντας αυτόν τον έρωτα μόνιμο, παντοτινό.


Αν και το βιβλίο γράφτηκε σε μεγάλη ηλικία από τον ποιητή, είναι γεμάτο εφηβική ζωντάνια και ερωτικό πάθος, αποδεικνύοντας έμπρακτα πως ο έρωτας αναζωογονεί τους ανθρώπους, σε οποιαδήποτε φάση της ζωής τους κι αν βρίσκονται. Ο Ελύτης αναζητάει έναν έρωτα αντισυμβατικό, ξεχωριστό και εκφράζει το παράπονο πως οι άνθρωποι δεν είναι ακόμα έτοιμοι να αποδεχτούν κάτι τόσο δυνατό, χαμένοι μέσα στη μετριότητα της ασήμαντης ζωής τους. Η υπόθεση αυτού του ερωτικού δράματος, εξαιτίας της μικρής έκτασης του έργου αλλά και με σαφή πρόθεση του δημιουργού του, είναι αρκετά ασαφής ώστε να μπορεί ο καθένας να δει σαν πρωταγωνιστή τον εαυτό του εκεί μέσα, συμμετέχοντας ενεργά από συναισθηματική άποψη. Ο ποιητής μας δίνει μόνο τα απαραίτητα στοιχεία και αυτά είναι τα κλασικά μοτίβα κάθε ερωτικού δράματος: ο κοινωνικός περίγυρος του ζευγαριού δεν δέχεται αυτήν την αγάπη, το νεαρό κορίτσι αυτοκτονεί και ο αγαπημένος της μένει για πάντα μόνος, θρηνώντας ασταμάτητα για την απώλεια ενός τόσο μοναδικού έρωτα.

 

to monogramma photo2


Το πιο συγκινητικό εύρημα του Ελύτη είναι πως μιλάει κατευθείαν στην χαμένη του αγάπη έστω κι αν ξέρει πως αυτή δεν μπορεί πλέον να τον ακούσει, χρησιμοποιώντας το δεύτερο ενικό και επαναλαμβάνοντας συνεχώς τη φράση "μ'  ακούς ;", προσδίδοντας έτσι μεγαλύτερη τραγικότητα στο ποίημα. Ακόμα και εκεί, στον παράδεισο, δεν θα είναι τόσο χαρούμενος όσο ήταν μαζί της και ο θρήνος του θα είναι αιώνιος. Δεν νομίζω πως χρειάζεται να γράψω περισσότερα, τι άλλο πρέπει να διαβάσει κάποιος που πιστεύει σθεναρά στον έρωτα για να αγοράσει αυτό το βιβλίο;

Θα ήθελα απλά, τελειώνοντας να προσθέσω μερικούς από τους αγαπημένους μου στίχους αυτού του ανεπανάληπτου ποιήματος:


Πενθώ τον ήλιο και πενθώ τα χρόνια που έρχονται

Χωρίς εμάς και τραγουδώ τ’ άλλα που πέρασαν

Εάν είναι αλήθεια........

Έτσι μιλώ για σένα και για μένα

Επειδή σ’ αγαπώ και στην αγάπη ξέρω

Να μπαίνω σαν πανσέληνος, από παντού...

 

 

Από τον Θωμά Χατζηθωμά

 

Προσθέστε το σχόλιό σας

1000 Characters left


Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(2 ψήφοι)

Online περιοδικό ποικίλης ύλης. Ευχαριστούμε που επισκεφτήκατε την ιστοσελίδα μας.

 

Photo Gallery